Nieuwsbericht Peter den Oudsten: "Ik kan veilig over straat in de stad. Dat is een groot goed."

Gepubliceerd op: 25 september 2019 16:00

 

De casinobrand in 2017, zware aardbevingen, Koningsdag 2018, de windmolenterreur. Een kleine greep uit de gebeurtenissen die Peter den Oudsten de afgelopen jaren meemaakte. Zaken die impact hadden op zijn eigen rol als burgemeester van Groningen, maar ook op die als voorzitter van de Veiligheidsregio. Onder zijn voorzitterschap sloeg Veiligheidsregio Groningen een nieuwe richting in, meest zichtbaar in de reorganisatie die deze zomer is afgerond. "Het risico dat er in de ingewikkeldheid van onze maatschappij iets gebeurt is relatief groot. Ik vind het volkomen logisch dat we het geld ervoor over hebben om daar een professionele organisatie voor op te bouwen."

Den Oudsten (67) ontvangt ons in zijn werkkamer in het stadhuis aan de Grote Markt. Nog even geeft hij leiding aan de heringedeelde gemeente Groningen, die nu ook de voormalige gemeenten Haren en Ten Boer omvat. Het is de week van het steekincident aan het Jaagpad in Stad, dat de 27-jarige Hidde Bergman het leven kostte. Het is ook de week van de vuurwerkramp, negentien jaar geleden in Enschede, waar Den Oudsten burgemeester was voor hij naar Groningen kwam. "Die ramp met de vuurwerkfabriek was een ongekend drama. Dat gold ook voor het instorten van het dak van de Grolsch Veste, het stadion van FC Twente, waarbij twee doden vielen. En zijn situaties waarin je in een GRIP-opschaling moet acteren als burgemeester. De casinobrand in de binnenstad, grote langdurige stroomstoringen in de winter als je op de uitlopers van een elektriciteitsnetwerk zit en die lijnen door de vorst beginnen te dansen en kapot springen.

Den Oudsten
Peter den Oudsten. Foto: Ewoud Rooks

Als zulke ingewikkelde situaties zich voordoen hebben wij een goed geprepareerde organisatie tot onze beschikking: de veiligheidsregio. Dat is in Groningen ook zo. Ik vind dat we in Groningen een goede, professionele organisatie hebben die in staat is om rampen en incidenten op een goede manier te handelen." En soms gaat het maar net goed. "Er zijn ook heel veel toevallige samenkomsten van zaken die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben en die misschien wel net niet leiden tot een ramp. Dat maakt het risico dat in de ingewikkeldheid van onze maatschappij iets gebeurt relatief groot. En dus is het ook nodig dat er een professionele organisatie is die die risico's kan beheersen. Ik vind het volkomen logisch dat we daar geld voor over hebben."

Nieuwe risico's door veranderingen

De wereld verandert, veelal door toedoen van de mens. Denk aan technologische ontwikkelingen, grootschalige industrie, klimaatverandering. En met die veranderingen ontstaan nieuwe risico's waar de samenleving een antwoord op moet vinden. De veiligheidsregio ontwikkelt zich steeds meer als netwerkorganisatie die inwoners en netwerkpartners daarin bij de hand neemt. Dat vraagt ook iets van de organisatie zelf. "Wat we hebben geprobeerd te doen is om op het terrein van de bedrijfsvoering de organisatie compleet maar ook lean en mean te maken", zegt Den Oudsten. "Daarin schuilt ook een risico. Je kunt je nooit genoeg prepareren op een ramp. Er is altijd wel iets dat je niet doet waarvan je vindt dat je het wel zou moeten doen. Dat is een punt dat we de afgelopen jaren voortdurend op tafel hebben gehad."

Het gasdossier, de versterkingsoperatie, de aardbevingen groot en klein, maatschappelijke onrust en psychische problemen. Hoe ziet Den Oudsten de rol van Veiligheidsregio Groningen? "Sowieso is er de betrokkenheid door preparatie voor het moment dat zich een aardbeving voordoet. Dat is in mijn ogen een basistaak voor de Veiligheidsregio. Als het gaat om de emotionele balans en geestelijke gezondheid van de bevolking vind ik het heel goed dat de GGD zich daar ook mee bezighoudt."

Een continue zoektocht

Hoe ver reikt de betrokkenheid van Veiligheidsregio Groningen? Windmolenterreur? Blazers bij ESD? De gevolgen van lekkage van aardgascondensaat in Farmsum? Cybercrime? "Het is continu een zoektocht naar de precieze positie van de veiligheidsregio. Het is niet alleen maar rampenbestrijding, het is ook vooral in de preventieve sfeer je deskundigheid ter beschikking stellen om te zorgen dat de maatschappelijke risico's van bepaalde acties, activiteiten en plekken afnemen. Dat is een zoektocht omdat dat raakt aan de klassieke taken van de veiligheidsregio. Bij een ontploffing of een brand heb je te maken met een technische operatie. Die kunnen wij heel goed aan. Er zit ook een relatief kwetsbaar element in, dat is de situatie rondom bevolkingszorg. Daar hebben we de afgelopen jaren veel aandacht aan besteed. De technische operatie kan nog zo goed verlopen, maar als je de bevolkingszorg daaromheen niet op orde hebt krijgt de Veiligheidsregio alsnog een douw. Bevolkingszorg is nu beter op orde. Medewerkers worden nu op schema geconsigneerd, draaien piket. Dat is belangrijk, ze zijn beschikbaar en kunnen onmiddellijk optreden als er een probleem is. Alleen heb je niet altijd de deskundigheid om in alle specifieke situaties de goeie dingen te doen. Dus je moet bijvoorbeeld ook op het gebied van crisiscommunicatie een netwerk van mensen hebben waarvan je mag verwachten dat ze de expertise in huis hebben. Dit blijft altijd een kwestie van trainen en oefenen."

De brandweer van de toekomst

De ontwikkelingen binnen de brandweer op de lange termijn noemt Den Oudsten als belangrijk aandachtspunt. "Daarover moeten we fundamenteel met elkaar in gesprek." Het gaat dan bijvoorbeeld over de kosten, de invulling van de taken en het toepassen van innovatieve technieken en methodes. De betaalbaarheid van de brandweer is een belangrijk onderwerp. Gemeenten kunnen hun geld maar een keer uitgeven. "De hele discussie rondom vrijwilligheid moet eigenlijk nu nog op gang komen: hoe gaan we om met de rechtspositie van die vrijwilligers? Als dat leidt tot een situatie waarin je mogelijk vrijwilligers in dienst moet nemen, is het de vraag of dit allemaal nog betaald kan worden. Dat baart mij zorgen, maar ik denk sowieso dat het goed is dat we veel fundamenteler gaan spreken over de brandweer van de toekomst dan wij op dit moment doen. Je zou eigenlijk met elkaar moeten praten over hoe je het werk anders en meer toekomstbestendig kan organiseren. Je ziet dat er hier en daar wel druk is op vrijwilligers, dat sommige kazernes ook niet helemaal gevuld worden, dat de aanrijtijden onder druk staan. Die aanrijtijden is ook zoiets hè. Wij bedenken ergens in Den Haag normen voor de aanrijtijden en vervolgens zien we in de praktijk dat we er allemaal overheen schieten. En dan moeten wij gaan verdedigen waarom dat gebeurt. Dat werkt allemaal niet zo productief."

Bewondering voor vrijwilligers

Den Oudsten heeft bewondering voor de vrijwilligers. "Kijk eens hoeveel tijd deze mensen aan de brandweer besteden. Hoeveel cursusmateriaal ze moeten verstouwen, hoeveel examens ze moeten doen om bij te blijven. Dat is een aanslag op je persoonlijk leven. Ik ken die vanuit mijn functie ook. Je bent voortdurend geconsigneerd, de pieper kan elk moment gaan. Je moet ernaar leven om als het nodig is fit op die auto te springen. Ik snap helemaal dat dat niet altijd makkelijk is. Er staat ook wat tegenover natuurlijk. Het is een vriendenploeg. Je staat er voor elkaar. Het heeft ook iets van: je leven staat op het spel. Dat is zeker bij de brandweer het punt. Je kunt elke dag in een levensgevaarlijke situatie terechtkomen. Dat beseffen wij ons vaak onvoldoende. Je moet voor de volle 100 procent kunnen vertrouwen op je collega die naast je staat, over en weer. Dat geeft een bijzondere dynamiek in een onderlinge relatie die voor een buitenstaander moeilijk te snappen is, maar voor de mensen zelf ongelooflijk waardevol."

Vertrouwen in veiligheid

Den Oudsten gaat met pensioen. Zijn opvolger, Koen Schuiling, begint waarschijnlijk rond 1 oktober. Hoe kijkt hij naar zijn eigen veiligheid? "Ik zegt het maar zo: ik ben een schilder waarvan het eigen huis al jaren niet is geschilderd. Zeer veel mensen in mijn positie gaan relatief slordig om met hun persoonlijke veiligheid. En dat is niet een kwestie van als je in de auto stapt dat je je gordel niet omdoet. Mijn persoonlijke veiligheid is ook wel eens in het geding geweest door de functie die ik vervul. Ik maak me daar over het algemeen weinig zorgen over. In Groningen loop ik gewoon op straat. De premier gaat op zijn fiets naar zijn werk. Het is een groot goed dat dat in Nederland kan. Ik heb de indruk dat wij in onze provincie in het algemeen een heel acceptabel veiligheidsniveau hebben. Ik zeg niet dat het overal goed is, maar in heel veel gevallen is het goed. Ik heb vertrouwen in de organisatie die waakt over de veiligheid en ik weet tegelijkertijd dat dat nooit een 100 procent garantie geeft."